Elisabeth Martin janvier 2012
« Je m’exile pour que la nostalgie de mon pays m’inspire mieux »
Emile Verhaeren
C’est un travail composite, original, féminin, croisement entre peinture et art textile, que Sonia Aniceto nous propose. L’option est quasi exclusivement figurative, tout en bousculant hardiment les repères spatiaux et temporels. Des paysages lointains, des piscines vides, lieux abstraits parfois improbables, parfois fidèlement esquissés, nous racontent des histoires décontextualisées. Face à ces personnages entre l’humain et la marionnette, le fantôme ou bien le mannequin, le spectateur cherche sa place entre présent et passé, ente fiction et monde réel, entre innocence et perversité. Hors de toute mouvance ou courant dominant, l’artiste crée des espaces où les matières jouent les unes avec les autres, cartes émotionnelles et affectives de son parcours en Belgique et d’un attachement à un Portugal natal lointain. Telle une mélodie, un air de fado, elle rassemble souvenirs d’enfance, rêves et fantasmes, nous livrant avec pudeur ses déracinements, tissés dans une oeuvre riche de techniques et d’interprétations. Les recoins de sa mémoire passent par ses mains : broderie, fils, dentelles, toiles de Jouy, morceaux de nappes transmettent des messages graduels, en couches narratives qu’on essaie de décoder.
Comme la tapisserie, qui n’est ni canevas, ni broderie, chaque oeuvre est une pièce originale traduite en papier, fil, étoffes et couleurs entremêlés. Les techniques traditionnelles qu’elle mixe témoignent de ses racines et de son vécu de petite fille. Quand on les regarde, on y voit des instants de vie, des heures de bonheur et d’insouciance. Des moments de plaisir, de tristesse aussi, le mal du pays.
Fascinée par le fonctionnement de la mémoire et ses distorsions, elle s’interroge sur la fidélité des souvenirs, dont elle superpose les traces. Dès notre plus jeune âge, le souvenir, cette puissante et énigmatique faculté mentale, construit notre identité et le fil de notre existence. Filtre personnel, aux ordres du coeur et de l’imagination, il nous permet de réécrire notre histoire, de façonner notre présent. Qui sommes-nous, sinon ce dont nous nous souvenons ? Notre véritable biographie n’est-elle pas celle que nous gardons en mémoire, teintée des émotions et des sentiments qui ont accompagné notre vécu ?
Nicolas de Staël disait que la peinture est un mur duquel tous les oiseaux du monde peuvent s’échapper. L’oeuvre de Sonia Aniceto est une respiration, elle nous emporte par une belle écriture singulière qui sent le vent, l’air du large, le paradis lointain de l’enfance. Le temps file trop vite, mais Sonia réussit bel et bien à le retenir. |
|
"Ik plaats mezelf in ballingschap omdat de nostalgie naar mijn land me beter inspireert"
Emile Verhaeren
Het werk dat Sonia Aniceto ons voorstelt getuigt van een sterke samenhang, origineel, vrouwelijk, een kruising tussen schilderkunst en textielkunst. De keuze is vrijwel uitsluitend figuratief, stoutmoedig ruimtelijke en temporele kenmerken verstorend. Verre landschappen, lege zwembaden, abstracte, soms onwaarschijnlijke plaatsen, soms trouw geschetst, vertellen ons ontheemde verhalen. Geconfronteerd met deze wezens tussen mens en marionet, fantoom of mannequin, zoekt de kijker naar zijn plaats tussen heden en verleden, tussen fictie en de echte wereld, tussen onschuld en verderf. De kunstenares creëert, buiten elke dominante artistieke beweging ruimtes waar materialen met elkaar spelen, emotionele en affectieve weerspiegelingen van haar parcours in België én van haar gehechtheid aan haar geboorteland Portugal. Als een melodie, een aria van fado, brengt zij jeugdherinneringen, dromen en fantasieën samen. Ze geeft ons op schroomvallige wijze een beeld van haar ontheemding, verweven in een werk vol technieken en interpretaties. De verste uithoeken van haar geheugen gaan door haar handen - borduurwerk, draden, kant, Toile de Jouy, stukken tafelkleed – en vormen laag per laag boodschappen die we als toeschouwer proberen te ontcijferen.
Zoals een wandtapijt is elk werk een unieke creatie, vertaald in papier, garen, stoffen en kleuren door elkaar gemengd. De traditionele technieken die zij mengt getuigen van haar roots en waarnemingen uit haar kindertijd. Kijkend naar de werken, zien we momentopnamen van het leven, uren van geluk en zorgeloosheid, momenten van plezier, van verdriet en heimwee.
Gefascineerd door de werking van het geheugen en zijn vervormingen, stelt zij vragen bij de betrouwbaarheid van haar herinneringen. Vanaf onze jonge leeftijd bouwt het geheugen – dit krachtige mentaal vermogen - onze identiteit en de draad van ons leven op. Deze persoonlijke filter, onder bevel van het hart en de verbeelding, laat ons toe om onze geschiedenis te herschrijven om zo ons heden vorm te geven. Zijn wij anders dan we ons herinneren? Is onze echte biografie immers niet datgene wat het geheugen ons voorhoudt?
Nicolas de Stael zei “L’espace pictural est un mur mais tous les oiseaux du monde y volent librement à toutes profondeurs". Het werk van Sonia Aniceto is een verademing, ze neemt ons op een unieke wijze mee naar het weidse, verloren paradijs uit de kindertijd. De tijd vliegt voorbij maar Sonia slaagt erin om hem vast te houden.
|
